Sintaksis: "Oleh sebab ..." atau "Oleh kerana ..."

Tulisan ini terhasil akibat masalah peribadi. Oleh sebab saya seorang bakal guru subjek Bahasa Melayu yang tidak bersistem, saya berasa perlu untuk menulis di sini kerana saya tahu nota yang saya tulis ketika kuliah boleh sahaja ghaib pada bila-bila masa. Tulisan ini juga boleh dikongsikan tetapi adalah lebih baik jika merujukkan kepada yang lebih pakar terlebih dahulu.

Kekeliruan Penggunaan Frasa "Oleh sebab" dan "Oleh kerana"

BAGI yang belum sedar akan permasalahan ini, mereka mungkin berasa hairan selepas membaca tajuk entri di atas. Berlainan pula dengan mereka yang sudah pun tahu, mereka mungkin akan tersenyum tetapi masih berminat untuk membaca atas alasan pengukuhan ilmu semata-mata.

Entri kali ini memberi peluang kepada saya untuk menyimpulkan pendapat kebanyakan ahli linguistik bahasa Melayu yang mengatakan bahawa penggunaan frasa "oleh kerana" (yang biasa kita tahu) adalah salah. Yang sebetulnya ialah frasa "oleh sebab".

Contoh Ayat:

(a) Oleh sebab itu, saya terpaksa berhutang dengan ceti haram. (betul)
(b) Oleh kerana itu, saya terpaksa berhutang dengan ceti haram. (salah)

Alasan:

1. Kata "oleh" merupakan kata sendi nama. Dalam konteks pembinaan ayat, kata sendi nama "oleh" perlulah diikuti oleh kata nama untuk membentuk frasa sendi nama.

2. Lihat contoh ayat (a) dan (b). Kekeliruan di sini ialah perihal memastikan sama ada kata "sebab" dan "kerana" tergolong dalam golongan kata apa. Yang pasti, salah satunya mesti berfungsi sebagai kata nama untuk membentuk frasa sendi nama.

3. Kebanyakan orang mengetahui bahawa kata ''sebab'' dan ''kerana'' ialah kata hubung, tetapi hanya segelintir sahaja yang mengetahui bahawa kata "sebab" juga boleh berfungsi sebagai kata nama.

4. Sila lihat contoh ayat di bawah:
Kata "sebab" dan "kerana" berfungsi sebagai kata hubung.
(c) Saya memukulnya sebab dia terlalu degil. (betul)
(d) Saya memukulnya kerana dia terlalu degil. (betul)
Kata "sebab" berfungsi sebagai kata nama.
(e) Dia gagal memberikan sebab dia tidak hadir ke sekolah semalam. (betul)
(f) "Berikan saya sebab kamu tidak solat Subuh pagi tadi," kata Anwar kepada Saiful. (betul)

5. Jika kata "kerana" digunakan dalam ayat (e) dan (f), sudah pasti berlaku kesalahan yang nyata kerana kata hubung "kerana" tidak dapat berfungsi sebagai kata nama sebagaimana kata hubung "sebab".

Oleh hal yang demikian, frasa "oleh sebab" seperti dalam binaan ayat (a) adalah tepat berdasarkan alasan yang dikemukan. Jadi, betulkan yang biasa, biasakan yang betul!


Allahumma Solli 'Ala Muhammad Wa'ala Ali Muhammad.

Boleh Klik